    The Project Gutenberg EBook of Húsabætur á sveitabæjum, by Jón Sveinsson

    This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
    almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
    re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
    with this eBook or online at www.gutenberg.org

    Title: Húsabætur á sveitabæjum
           Uppdrættir og áætlanir

    Author: Jón Sveinsson

    Release Date: November 29, 2006 [EBook #19960]

    Language: Icelandic

    Character set encoding: UTF-8

    *** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HÚSABÆTUR Á SVEITABÆJUM ***

    Produced by Jóhannes Birgir Jensson, Lissa Potter and the
    Online Distributed Proofreaders Europe at
    http://dp.rastko.net

# Húsabætur á sveitabæjum.

## Uppdrættir og áætlanir eptir Jón Sveinsson, trjesmið

#### Landskjálftasamskotanefndin í Reykjavík (frá 1896) hefir prenta látið

#### Reykjavík.

##### Ísafoldarprentsmiðja

##### 1898.

Sýnilega ber tíminn það með sjer, að menn láta sjer almennt mestu varða að bæta hýbýli sín; þeir sjá orðið og sýna, að ekki verður bætt úr því tjóni, sem torfbæirnir hafa í för með sjer, með neinu öðru en velgerðum og hentugum timburhúsum, að þau borga sig hlutfallslega innan skamms, og að vert sje að klífa til þess þrítugan hamarinn.

Tilgangurinn með uppdráttum þessum og áætlunum er því sá, að þeim, sem vilja koma sjer upp timburhúsum í stað torfbæja, gefist kostur á nokkrum leiðbeiningum, sem gæti orðið þeim til stuðnings að ýmsu leyti, svo sem til sparnaðar, betri hagnýtingar á efni og rúmi, og að því er snertir ýmislegt fyrirkomulag og þægindi á húsinu við afnot þess, til traustleika og skjóls o.s.frv.

Að helztu menn í hreppi hverjum kynni sjer sem bezt uppdrætti þessa og áætlanir, er eigi einungis þeim sjálfum gott, heldur áríðandi fyrir hreppinn, þar sem þeir munu bæði skilja bezt, hver not geta að þeim orðið, og þeir eru leiðtogar og hvatamenn sveitunga sinna.

Uppdrættir og áætlanir eru:
af húsi A, B, C, D, E og F, og
af baðstofuhúsi nr. 1, nr. 2 og nr. 3.

Aptan við hverja áætlun eru ýmsar athuganir, og bent á ýms áríðandi atriði viðvíkjandi uppdrættinum næst á undan, og er mjög áríðandi, að menn gjöri sjer ljósa grein fyrir þeim afbrigðum, sem talað er um að gjöra megi frá sjálfum uppdráttunum.

## Húsið A

### 6×8 álnir.

Máttarviðir. | kr. | a.
--- | --- | ---
2 trje í aurslár (fótstykki) 16 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 4 | 48
10 trje í gólfslár og bita 12 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 16 | 80
4 trje í sillur og »lausholt« 16 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 6 | 40
8 trje í grindina 12 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 9 | 60
2 trje í grindina 13 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 2 | 60
20 trje í stafi og sperrur 9 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 18 | 00
8 trje í skástoðir 10 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 8 | 00
Plankar. |  |
6 battingsplankar 12 feta 2×4 þml., fetið á 5 aura | 3 | 60
8 battingsplankar í gluggakistur 14 feta 2×5 þml., fetið á 6 aura | 6 | 72
Borðviður. |  |
9 tylftir af plægðum borðum, óhefl. 14 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 10,00 | 90 | 00
5 tylftir af plægðum borðum, óhefl. 12 feta 5/4×5 þml., tylftin á kr. 8,57 | 42 | 85
14 tylftir af sænskum þilborðum 14 feta ¾×4 þml., tylftin á kr. 6,00 | 84 | 00
3 tylftir af málsborðum 12 feta 5/4×7 þml., tylftin á kr. 9,00 | 27 | 00
3 tylftir af málsborðum 14 feta 1×7 þml., tylftin á kr. 9,00 | 27 | 00
4 tylftir af strik. og plægð. þilborðum 14 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 11,00 | 44 | 00
4 tylftir af gólfborðum 16 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 12,00 | 48 | 00
1 tylft af gólflistum (Fodpanel) á 6 kr., 1 tylft af dyra og gluggalistum (gerikt) á 6 kr. | 12 | 00
Pappi og fleira. |  |
335 □ álnir af pappa (Panelpap), al. á 8 aura | 26 | 80
Naglar: 3 þús. 4 þml. á 2,30; 2 þús. 3 þml. á 1,20; 6 þús. 2 þml. á 0,65; 1 þús. 1-½ þml. á 0,40; 1 þús. 1 þml. á 0,25; 1 þús. 2-½ þml. á 0,90; 1 þús. ½ þml. á 0,15; 5 þús. af pappasaum á 0,25 | 16 | 15
12 rúður 14×14 þml. á 0,30 og 12 ruður 12×12 þml. á 0,25 | 6 | 60
5 pd. kítti á 0,18; 2 stofuskrár á 1,50; 3 klefaskrár á 0,65; 2 klinkur á 1,50 | 8 | 85
4 pör galvaníseraðar gluggahjörur á 0,40 | 1 | 60
10 pd. zinkhvíta á 0,28 | 2 | 80
1 pd. svartur farfi á 0,35; 2 pd. rauður farfi á 0,35 | 1 | 05
10 pottar fernisolía á 0,70 | 7 | 00
Reykháfur 9 áln. á 5,50=49,50. Eða 550 danskir múrsteinar á 5 a.27,50; kalk 12,00; vinnulaun 10,00 | 49 | 50
Þakjárn: 40 plötur 6 feta á 1,50; 38 plötur 7 feta á 1,75 | 126 | 50
Þakjárnsnaglar 800 á 70 a. hdr., og blýhringir á 2 kr. | 7 | 60
1000 galvaníser. 1-½ þml. naglar | 1 | 75
Hurðarhjörur: 6 pör á 40 a., 1 par (ytri) á 65 a., 1 gross skrúfur 80 a. | 3 | 85
1 eldavjel með 3 pottstæðum og vatnskatli | 26 | 00
1 hitavjel með 1 pottstæði, ferstrend, á 4 fötum | 10 | 00
4 reykpípur (járnrör) með knje á, 68 a. hver | 2 | 72
6 áln. beinar reykpípur á 1,30 alinin | 7 | 80
2 reykhurðir á 1,15; 1 hreinsunarhurð á 1,00; 3 krókar á 0,20 | 3 | 90
Smíðakaup | 170 | 00
| 931 | 52

Kjallari undir eldhúsi og búri (eða öllu húsinu) 2 áln. 6 þml. neðanjarðar, 18 þml. ofanjarðar, eins og grunnurinn segir til.

Aurslár, gólfslár og bitar með 5×5 þml. gildleika; allir aðrir viðir í grindinni 4×4 þml., nema 2×4 þml. í skúrinn, þó 4×4 þml. í undirgrindinni i skúrnum.

Undir lopt niðri 3-½ alin (undir bita), stafir 9 fet á hæð og sperruleggir sömul. 9 fet.

Öll milliþil í húsinu einföld, úr 5/4 þml. borðum, strikuðum og plægðum. Þrjár óstrikaðar spjaldahurðir: 1 niðri, 2 uppi.

Frá hitavjelinni í stofunni má leggja reykpípu (járnpípu) upp um loptið, til þess að veita hita í efra herbergið, og láta hana liggja inn i reykháfinn 8 þml. frá þaki.

Upp í grindina milli þilja skal troðið fornu heyi, en óskemmdu þó og vel þurru, eða þá vel þurrum reiðing og moldarlausum. Utan á grindina skulu lögð 5/4 þml. borð, þurr og plægð, en óhefluð, og pappi þar utan yfir, næst járninu. Innan á grindina skal einnig leggja pappa og þilja síðan innan með strikuðum þilborðum, ⅝ eða ¾ þml. á þykkt. Sami borðviður í þak (undir járnið) og veggi. Leggja skal vel þurrt og moldarlaust torf milli sperra, festa því þar með þverlistum, er klemmt sje milli sperrukjálkanna, og mega þeir (listarnir) ekki standa inn af sperrunum. Þá skal negla pappa innan á sperrurnar og þilja síðan innan með plægðum þilborðum.

Tvö aðalherbergin skulu máluð og gluggar allir þrímálaðir utan og innan. Hin herbergin ferníseruð tvívegis, nema geymsluherbergi.

Í heilu gluggunum 14×14 þml. rúður, en hinum 12×12 þml. Allt járnið nr. 24.

Hafa má auðvitað skúr við báðar hliðar hússins að endilöngu. Þá breytist auðvitað áætlunin nokkuð. Og þá verður að færa búrgluggann á eldhússtafninn. Þá verður allt loptið uppi ein baðstofa. Stiginn má vera þar sem hann er á myndinni, en reykháfinn verður að færa út í aðra hliðina, eins og sýnt er á baðstofuhúsinu nr. 1.

## Húsið B.

### 7×9 álnir.

Máttarviðir. | kr. | a.
--- | --- | ---
2 trje í aurslár (fótstykki) 18 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 5 | 04
10 trje í gólfslár og bita 14 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 19 | 60
3 trje í sillur og »lausholt« 18 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 7 | 20
8 trje í grindina 14 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 11 | 20
2 trje í grindina 15 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 3 | 00
20 trje í stafi og sperrur 10 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 20 | 00
8 trje í skástoðir 11 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 8 | 80
Plankar. |  |
6 battingsplankar 14 feta 2×4 þml., fetið á 5 aura | 4 | 20
9 plankar í gluggakistur 14 feta 2×5 þml. fetið á 6 aura | 7 | 56
Borðviður. |  |
18 tylftir af plægðum borðum, óhefl., 12 feta 5/4×5 þml., tylftin á kr. 8,57 | 154 | 26
21 tylft af sænskum þilborðum 12 feta ¾×4 þml., tylftin á kr. 5,00 | 105 | 00
4 tylftir af málsborðum 14 feta 5/4×7 þml., tylftin á kr. 9,00 | 36 | 00
3-½ tylft af málsborðum 14 feta 1×7 þml., tylftin á kr. 8,00 | 28 | 00
5 tylftir af strik. og plægð. þilborðum 14 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 11,00 | 55 | 00
8 tylftir af gólfborðum 12 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 8,25 | 66 | 00
1 tylft af gólflistum (Fodpanel) á 6 kr., 1 tylft af dyra- og gluggalistum (gerikt) á 6 kr. | 12 | 00
Pappi og fleira. |  |
420 □ álnir af pappa (Panelpap), al. á 8 aura | 33 | 60
Naglar: 4 þús. 4 þml. á 2,30; 2 þús. 3 þml. á 1,20; 7 þús. 2 þml. á 0,65; 1 þús. l-½ þml. á 0,40; 1 þús. 1 þml. á 0,25; 4 þús.2-½ þml. á 0,90; 1 þús. ½ þml. á 0,15; 5 þús. af pappasaum á 0,25 | 23 | 10
18 rúður 14×14 þml. á 0,30 og 14 rúður 12×12 þml. á 0,25 | 8 | 90
5 pd. kítti á 0,18; 2 stofuskrár á 1,50; 3 klefaskrár á 0,65; 3 klinkur á 1,50 | 10 | 35
3 pör galvaníseraðar gluggahjörur á 0,40 | 1 | 20
10 pd. zinkhvíta á 0,28 | 2 | 80
1 pd. svartur farfi á O,35; 2 pd. rauður farfi á 0,35 | 1 | 05
15 pottar fernisolía á 0,70 | 10 | 50
Reykháfur: 9 áln. á 5,50=49,50. Eða 550 danskir múrsteinar á 5 a. 27,50; kalk 12,00; vinnulaun 10,00 | 49 | 50
Þakjárn: 90 plötur 7 feta á 1,75 | 157 | 50
Þakjárnsnaglar 950 á 70 a. hdr., og blýhringir á kr. 2,25 | 8 | 90
1000 galvaníser. 1-½ þml. naglar | 1 | 75
Hurðarhjörur: 6 pör á 40 a., 2 pör (ytri) á 65 a, 1 gross skrúfur 80 a. | 4 | 50
1 eldavjel með 3 pottstæðum og vatnskatli | 26 | 00
1 hitavjel með 1 pottstæði, ferstrend, á 4 fótum | 10 | 00
4 reykpípur (járnrör) með knje á, 68 a. hver | 2 | 72
6 áln. beinar reykpípur á 1,30 alinin | 7 | 80
2 reykhurðir á 1,15; 1 hreinsunarhurð á 1,00; 3 krókar á 0,20 | 3 | 90
Smíðakaup | 220 | 00
| 1126 | 93

Sömu aths. eiga við um þetta hús og húsið A, nema hvað stafir og sperrur verða að sínu leyti lengri—3 áln. 16 þml. undir bita í húsinu B.

Herbergjaskipunin í þessu húsi sama og í húsi A, en herbergin öll stærri og 2 gluggar á stofunni. Hafa má stofuna niðri styttri, ef vill, og leggja til lengdarinnar á búri og eldhúsi á báðum húsunum (A og B).

Hafa má loptið uppi óhólfað sundur, í baðstofu stað, en færa þá reykháf og búrglugga eins og á A; hafa svo geymsluskúra við báðar hliðar hússins eptir endilöngu.

Úr gangi þeim, sem gengið er inn í gegn um skúr til eldhúss, geta einnig verið dyr til stofu. Skúrinn þeim mun lengri.

Sje loptið einungis notað fyrir baðstofu (óhólfað sundur), verður áætlunin nálægt 40 kr. lægri, og hafa þá 1 heilan glugga á stafni, í stað tveggja hálfra (á myndinni). Þilja fyrir uppganginn alla leið upp undir þak, með hurð á, sem fellur inn í baðstofuna.

## Húsið C

### 9×10 álnir.

Máttarviðir. | kr. | a.
--- | --- | ---
2 trje í aurslár (fótstykki) 20 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 5 | 60
12 trje í gólfslár og bita 18 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 30 | 24
4 trje í sillur og »lausholt« 20 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 8 | 00
2 trje í sama 19 feta 4×4 þml., fetið á 10 a. | 3 | 80
10 trje í grindina 16 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 16 | 00
6 trje í grindina 11 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 6 | 60
19 trje í stafi og sperrur 10 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 19 | 00
12 trje í skástoðir 12 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 16 | 80
Plankar. |  |
8 pl. 14 feta 2×4 þml., fetið á 5 aura | 5 | 60
8 pl. 16 feta 2×5 þml., fetið á 6 aura | 7 | 68
Borðviður. |  |
21 tylft af plægðum borðum, óhefl., 12 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 8,25 | 173 | 25
26 tylftir af sænskum þilborðum 11 feta ⅝×4 þml., tylftin á kr. 4,59 | 119 | 34
5 tylftir af málsborðum 14 feta 5/4×7 þml., tylftin á kr. 9,00 | 45 | 00
5 tylftir af málsborðum 14 feta 1×7 þml., tylftin á kr. 8,00 | 40 | 00
12 tylftir af strik. og plægð. þilborðum 8 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 6,28 | 75 | 36
15 tylftir af gólfborðum 10 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 6,88 | 103 | 20
2 tylftir af gólflistum (Fodpanel) 12 feta á 6 kr., 2 tylftir af dyra- og gluggalistum (gerikt) 12 feta á 6 kr. | 24 | 00
Pappi og fleira. |  |
500 □ álnir af pappa (Panelpap), al. á 8 aura | 40 | 00
Naglar: 5 þús. 4 þml. á 2,30; 3 þús. 3 þml. á 1,20; 8 þús. 2 þml. á 0,65; 2 þús. 1-½ þml. á 0,40; 1 þús. 1 þml. á 0,25; 5 þús. 2-½ þml. á 0,90; 1 þús. ½ þml. á 0,15; 6 þús. af pappasaum á 0,25 | 27 | 50
54 rúður 14×15 þml. á 0,30 | 16 | 20
8 pd. kítti á 0,18; 8 stofuskrár á 1,50; 3 klefaskrár á 0,65; 2 klinkur á 1,50 | 18 | 39
7 pör galvaníseraðar gluggahjörur á 0,40 | 2 | 80
10 pd. zinkhvíta á 0,28 | 2 | 80
2 pd. svartur farfi á 0,35; 3 pd. rauður farfi á 0,35 | 1 | 75
25 pottar fernisolía á 0,70 | 17 | 50
Reykháfur: 560 danskir múrsteinar á 5 a. 28,00; kalk 12,00; vinnulaun 10,00 | 50 | 00
Þakjárn: 23 plötur 6 feta á 1,50, 68 plötur 7 feta á 1,75, 45 plötur 8 feta á 2,00 | 243 | 50
Þakjárnsnaglar 1450 á 70 a. hdr., og blýhringir á kr. 2,25 | 12 | 40
1000 galvaníser. 1-½ þml. naglar | 1 | 75
Hurðarhjörur: 12 pör á 40 a., 1 par (ytri) á 65 a., 1 gross skrúfur 80 a. | 6 | 25
1 eldavjel með 3 pottstæðum og vatnskatli | 26 | 00
1 hitavjel með 1 pottstæði, ferstrend, á 4 fótum | 10 | 00
4 reykpípur (járnrör) með knje á, 68 a. hver | 2 | 72
6 áln. beinar reykpípur á 1,30 alinin | 7 | 80
2 reykhurðir á 1,15; 1 hreinsunarhurð á 1,00; 3 krókar á 0,20 | 3 | 90
Smíðakaup | 325 | 00
| 1515 | 73

Sama um þetta hús að segja að öðru leyti og húsið A. Einfalt lopt, allir milliveggir einfaldir, stofan niðri sje máluð og forstofan. Allir gluggar þrímálaðir. Hin herbergin ferníseruð. Undir bita 3 áln. 16 þml.

Í áætluninni er gjört ráð fyrir að hita sje veitt úr herberginu niðri upp um loptið upp í baðstofu með beinu járnpípunum.

Vilji menn hafa geymsluskúra fyrir báðum endum hússins, eins og það er breitt til, verður að hafa forstofudyrnar á hlið hússins (hinum megin hornsins, við það sem þær nú eru).

## Húsið D.

### 10×10-½ alin.

Máttarviðir. | kr. | a.
--- | --- | ---
2 trje í aurslár (fótstykki) 21 fet 5×5 þml., fetið á 14 aura | 5 | 84
12 trje í gólfslár og bita 20 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 33 | 60
2 trje í sillur og »lausholt« 21 fet 4×4-½ þml., fetið á 12 aura | 5 | 04
4 trje í sama 21 fets 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 10 | 08
12 trje í grindina 14 feta 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 20 | 16
6 trje í grindina 12 feta 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 8 | 64
21 trje í stafi og sperrur 11 feta 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 27 | 72
17 trje í skástoðir 16 feta 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 32 | 64
Plankar. |  |
8 plankar 14 feta 2×4 þml., fetið á 5 aura | 5 | 60
10 plankar 15 feta 2×7 þml., fetið á 10 aura | 15 | 00
Borðviður. |  |
18 tylftir af plægðum borðum, óhefl., 10 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 6,88 | 130 | 72
11 tylftir af samskonar borðum 11 feta á 7,57 | 83 | 27
40 tylftir af sænskum þilborðum 11 feta ⅝×4 þml., tylftin á kr. 4,59 | 183 | 60
4 tylftir af samskonar borðum 12 feta 5,00 | 20 | 00
7 tylftir af málsborðum 14 feta 5/4×7 þml., tylftin á kr. 9,00 | 63 | 00
7 tylftir af málsborðum 14 feta 1×7 þml., tylftin á kr. 8,00 | 56 | 00
13 tylftir af strik. og plægð. þilborðum 8 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 6,28 | 81 | 64
6 tylftir af gólfborðum 10 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 6,88 | 41 | 28
8 tylftir af samskonar borðum á 7,65 | 61 | 20
2 tylftir af gólflistum (Fodpanel) 12 feta á 6 kr., 2 tylftir af dyra og gluggalistum (gerikt) á 6 kr | 24 | 00
Pappi og fleira. |  |
640 □ álnir af pappa (Panelpap), al. á 8 aura | 51 | 20
Naglar: 4 þús. 4 þml. á 2,30; 3 þús. 3 þml. á 1,20; 9 þús. 2 þml. á 0,65; 2 þús. 1-½ þml. á 0,40; 1 þús. 1 þml. á 0,25; 5 þús. 2-½ þml. á 0,90; 1 þús. ½ þml. á 0,15; 7 þús. af pappasaum á 0,25 | 26 | 10
54 rúður 14×15 þml. á 0,30 | 16 | 20
8 pd. kítti á 0,18; 7 stofuskrár á 1,50; 3 klefaskrár á 0,65; 2 klinkur á 1,50 | 15 | 89
7 pör galvaníseraðar gluggahjörur á 0,40 | 2 | 80
10 pd. zinkhvíta á 0,28 | 2 | 80
2 pd. svartur farfi á 0,35; 3 pd. rauður farfi á 0,35 | 1 | 75
25 pottar fernisolía á 0,70 | 17 | 50
Reykháfur: 570 danskir múrsteinar á 5 a. 28,50; kalk 12,00; vinnulaun 10,00 | 50 | 50
Þakjárn: 71 plata 8 feta á 2,00; 40 pl. 7 f. á 1,75; 44 pl. 6 feta á 1,50 | 278 | 00
Þakjárnsnaglar 1550 á 70 a. hdr., og blýhringir á kr. 2,75 | 13 | 60
1000 galvaníser. 1-½ þml. naglar | 1 | 75
Hurðarhjörur: 11 pör á 40 a., 1 par (ytri) á 65 a., 1 gross skrúfur 80 a. | 5 | 85
1 eldavjel með 3 pottstæðum og vatnskatli | 30 | 00
1 hitavjel með 1 pottstæði, sívöl, á 4 fótum | 10 | 00
4 reykpípur (járnrör) með knje á, 68 a. hver | 2 | 72
6 áln. beinar reykpípur á 1,30 alinin | 7 | 80
2 reykhurðir á 1,15; 1 hreinsunarhurð á 1,00; 3 krókar á 0,20 | 3 | 90
Smíðakaup | 340 | 00
| 1787 | 39

Aths. Þilið milli stofu og eldhúss tvöfalt. Stofa og forstofa með þiljulopti, og hið eina, sem málað verður; hitt ferníserað. Skúr 2-½×3-½ al. Hita veitt frá stofu til kvennaherbergisins.

Með fram annari hlið hússins má hafa geymsluskúr. Þilið milli vinnuhjúa (karla og kvenna) má nema burt, ef vill, og hafa þar baðstofu yfir um þvert húsið, líkt og á húsinu C, og dyr til baðstofu gegnt stiganum. Vilji menn halda milliþilinu, en þó spara ljós, má hafa op á þilinu fyrir lampa, er lýsir bæði herbergin í senn.

Sjá að öðru leyti aths. við húsið A.

## Húsið E.

### 10×11-½ alin.

Máttarviðir. | kr. | a.
--- | --- | ---
2 trje i aurslár (fótstykki) 23 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 6 | 44
14 trje í gólfslár og bita 20 feta 5×5 þml., fetið á 14 aura | 39 | 20
4 trje í sillur og »lausholt« 23 feta 4×4-½ þml., fetið á 12 aura | 11 | 04
2 trje í sama 21 fets 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 5 | 04
14 trje í grindina 14 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 19 | 60
7 trje í grindina 10 feta 4×4 þml., fetið á 10 aura | 7 | 00
21 trje í stafi og sperrur 11 feta 4-½×4-½ þml., og 7 trje 12 feta 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 40 | 44
16 trje í skástoðir 16 feta 4-½×4-½ þml., fetið á 12 aura | 25 | 60
2 trje 23 feta, 2 trje 19 feta og 4 trje 18 feta 4×4 þml., fetið á 10 a. | 15 | 60
Plankar. |  |
8 plankar 14 feta 2×4 þml., fetið á 5 aura | 5 | 60
10 plankar 15 feta 2×7 þml., fetid á 10 aura | 15 | 00
Borðviður. |  |
19 tylftir af plægðum borðum, óhefl., 12 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 8,25 | 156 | 75
11 tylftir af samskonar borðum 11 feta á 7,57 | 83 | 27
46 tylftir af sænskum þilborðum 11 feta ⅝×4 þml., tylftin á kr. 4,59 | 211 | 14
13 tylftir af samskonar borðum 8 feta á 3,35 | 43 | 55
7 tylftir af samskonar borðum 12 feta 5,00 | 35 | 00
7 tylftir af málsborðum 14 feta 5/4×7 þml., tylftin á kr. 9,00 | 63 | 00
7 tylftir af málsborðum 14 feta 1×7 þml., tylftin á kr. 8,00 | 56 | 00
12 tylftir af strik. og plægð. þilborðum 8 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 6,28 | 75 | 36
8 tylftir af gólfborðum 12 feta 5/4×6 þml., tylftin á kr. 8,25 | 66 | 00
6 tylftir af samskonar borðum 11 feta á 7,65 | 45 | 90
2-½ tylft af gólflistum (Fodpanel) 12 feta á 6 kr., 2-½ tylft af dyra- og gluggalistum (gerikt) á 6 kr. | 30 | 00
Pappi og fleira. |  |
680 □ álnir af pappa (Panelpap), al. á 8 aura | 54 | 40
Naglar: 6 þús. 4 þml. á 2,30; 3 þús. 3 þml. á 1,20; 10 þús. 2 þml. á 0,65; 2 þús. 1-½ þml. á 0,40; 1 þús. 1þml. á 0,25; 5 þús. 2-½ þml. á 0,90; 1 þús. ½ þml. á 0,15; 8 þús. af pappasaum á 0,25 | 31 | 60
66 rúður 14×15 þml. á 0,30 | 19 | 80
10 pd. kítti á 0,18; 13 stofuskrár á 1,50; 2 klefaskrár á 0,65; 2 klinkur á 1,50 | 25 | 60
8 pör galvaníseraðar gluggahjörur á 0,40 | 3 | 20
20 pd. zinkhvíta á 0,28 | 5 | 60
4 pd. svartur farfi á 0,35; 5 pd. rauður farfi á 0,35 | 3 | 15
40 pottar fernisolía á 0,70 | 28 | 00
Reykháfur: 600 danskir múrsteinar á 5 a. 30,00; kalk og vinnulaun 25,00 | 55 | 00
Þakjárn: 73 plötur 8 feta á 2,00; 42 pl. 7 f. á. 1,75; 46 pl. 6 feta á 1,50 | 288 | 50
Þakjárnsnaglar 1650 á 70 a. hdr., og blýhringir á kr. 3,00 | 14 | 55
1000 galvaníser. 1-½ þml. naglar | 1 | 75
Hurðarhjörur: 15 pör á 40 a., 1 par (ytri) á 65 a., 2 gross skrúfur 80 a. | 8 | 25
1 eldavjel með 3 pottstæðum og vatnskatli | 30 | 00
1 hitavjel með 1 pottstæði, sívöl, á 4 fótum | 10 | 00
2 hitavjelar á 15,00 | 30 | 00
10 reykpípur (járnrör) með knje á, 68 a. hver | 6 | 80
10 áln. beinar reykpípur á 1,30 alinin | 13 | 00
1 reykhurð á 1,15; 1 hreinsunarhurð á 1,00; 3 krókar á 0,20;1 þakgluggi á 6,00 | 8 | 75
Smíðakaup | 450 | 00
| 2144 | 48

Báðar stofurnar, forstofa og skrifstofa með þiljulopti; tvöfalt þil eptir miðju húsi endilöngu og þvers um milli stofu og eldhúss. Grind í milliveggjum, sperrur og skammbitar úr 4×4 þml. trjám, annarsstaðar úr 4-½×4-½ þml.; bitar og gólfslár úr 5×5 þml. trjám. Mála þarf forstofu, skrifstofu og báðar stofurnar niðri. Annað ferníserað. Einn þakgluggi, sem lýsa á geymsluherbergið, ef vill; annars rúða á þili yfir stiganum.

Til þess að fá geymsluskúr með allri norðurhlið hússins (E), verður að hafa þá glugga, sem eru á stofunni (til sömu hliðar og eldhúsið) á stafni hússins (hægra megin, er gengið er inn í forstofuna), og veit þá sá stafn í austur. Taka má skúr þann í burt, sem er á uppdrættinum, og hafa innganginn til eldhúss í vesturenda skúrsins og þá þegar á hægri hönd inn í eldhúsið. Fellur þá hurðin inn í eldhúsið á sama stað og hún nú er, en til hægri: en stiginn er til vinstri handar.

## Húsið F.

### 11×12-½ alin.

Máttarviðir. | kr. | a.
--- | --- | ---
2 trje 25 feta 5×5 þml. og 16 trje 22 f. 5×5 þ. á 0.14 | 56 | 28
6 trje 25 feta 4-½×4-½ þuml. og 2 trje 23 feta 4-½×-4-½ þuml á 12 a. | 23 | 52
4 trje 22 f. 4-½×4-½ þuml. og 3 trje 20 feta 4-½×4-½ þuml. á 12 a. | 17 | 76
24 trje 11 feta 4-½×4-½ þuml. og 6 trje 12 feta 4-½×4-½ þuml. á 12 a. | 40 | 32
7 trje 13 feta 4×4 þml. og 14 trje 16 feta 4×4 þml. á 10 a. | 31 | 50
9 trje 8 feta 4×4 þml. og 4 trje 10 feta 4×4 þuml. á 10 a. | 11 | 20
2 trje 14 feta 4×4 þuml. á 10 a. | 2 | 80
Plankar. |  |
8 pl. 14 f. 2×4 þuml. á 5 a., og 13 pl. 15 f. 2×7 þ á 10 a. | 25 | 10
Borðviður. |  |
11 tylftir 11 f. 6×5/4 þml., plægð, óhefl., á 7 57 | 83 | 27
11 tylftir 12 f. 6×5/4 þml., plægð, óhefl., á 8 25 | 90 | 75
12 tylftir 13 f. 6×5/4 þml., plægð, óhefl., á 8 95 | 107 | 40
23 tylftir 12 f. sænsk þiljuborð 4×⅝ þml. 5 00 | 115 | 00
30 tylftir 11 f. sænsk þiljuborð 4×⅝ þml. 4 59 | 137 | 70
13 tylftir 8 f. sænsk þiljuborð á 3 35 | 43 | 55
7 tylftir 12 f. sænsk þiljuborð á 5 00 | 35 | 00
15 tylftir 8 f. plægð milliþils borð 6×5/4 þml. á 6 28 | 94 | 20
8 tylftir óunnin borð 14 f. 7×5/4 þml. á 9 00 | 72 | 00
8 tylftir óunnin borð 14 f. 7×1 þml. á 8 00 | 64 | 00
23 tylftir gólfborð 12 f. 6×5/4 þml á 8 25 | 189 | 75
9 tylftir gólfborð 13 f. 6×5/4 þml. á 8,89 | 80 | 01
3 tylftir gólflista á 6,00, 3 tylftir hurða, og gluggalistar á 6,00 | 36 | 00
Pappi og fleira. |  |
750 □ álnir af pappa (Panelpap), al. á 8 aura | 60 | 00
Naglar: 7 þús. 4 þml. á 2,30; 3 þús. 3 þml. á 1,20; 11 þús. 2 þml. á 0.65; 3 þús. 1-½ þml. á 0,40; 1 þús. 1 þml. á 0,25; 5 þús. 2-½ þml. á 0,90; 1 þús. ½ þml. á 0,15; 9 þús. af pappasaum á 0,25 | 35 | 20
56 rúður 15×16 þml. á 0,30 og 20 rúður 12×12 þml. á 0,25 | 21 | 80
12 pd. kítti á 0,18; 12 stofuskrár á 1,60; 3 klefaskrár á 0,65; 3 klinkur á 1,50 | 10 | 53
10 pör galvaníseraðar gluggahjörur á 0,40 | 4 | 00
30 pd. zinkhvíta á 0,28 | 8 | 40
5 pd. svartur farfi á 0,35; 5 pd. rauður farfi á 0,35; 3 pd. blár farfi á 0,35 | 4 | 55
50 pt. fernisolía á 0,70 | 35 | 00
Reykháfur: 600 múrsteinar á 5 a. 30,50; kalk 15,00; vinnulaun 14,00 | 59 | 00
Þakjárn: 150 plötur 8 feta á 2,00 | 300 | 00
2 þakgluggar á 6,00 | 12 | 00
Þakjárnsnaglar 1600 á 70 a. hndr., og blýhringir á 4 kr. | 15 | 20
3000 galvaníser. 1-½ þml. naglar á 1,75 | 5 | 25
Hurðarhjörur: 16 pör á 40 a., 2 pör (ytri) á 65 a., 2 gross skrúfur 80 a. | 9 | 30
1 eldavjel með vatnskatli | 35 | 00
3 hitavjelar á 15 kr. | 45 | 00
10 reykpípur (járnrör) með knje á, 68 a. hver | 6 | 80
12 áln. beinar reykpípur á 1,30 al. | 15 | 60
6 reykhurð á 1,15; 1 hreinsunarhurð á 1,00; 3 krókar á 0,20 | 2 | 75
Smíðakaup | 490 | 00
| 2532 | 49

Hita veitt frá dagl. stofu til kvennherbergis uppi. Sperrur, skammbitar og tvöföldu veggirnir úr 4×4 þml. viðum. Niðri allt málað, nema eldhús og búr, og ekki heldur haft þil neðan á bita í búri og eldhúsi. Svefnherbergi hjóna málað, hin ferníseruð. Tvöföld milliþil eptir því sem uppdrátturinn segir til, 1 þakgluggi yfir geymsluklefa og gangi. Á skúrnum 2 dyr, kjallari undir eldhúsi og búri eða allri stærð hússins. Gólfslár og bitar úr 5×5 þml. við. Hæð undir bita 4 ál.

Í skrifstofunni er gjört ráð fyrir steinolíuofni. Rúður í aðalgluggunum 16×15. Vængjahurðir milli stofanna, Annað eptir því sem segir við húsið A. Plægt lopt á skammbitum 5/4 þml. þykktheflað og þiljað á þá að neðan.

Vilji menn hafa skúra við hús F., ætti búrglugginn að færast á sömu hlið hússins sem eldhúsglugginn; skúr fyrir hinum stafninum og gangur þar í gegn til forstofu. Verða þá geymsluskúrar þvert fyrir báðum stöfnum hússins og framhlið snúið hvort heldur vill til austurs eða vesturs. Brotið þak má hafa, ef líkar, en þá missist það geymslupláss, sem ella fengist.

Breyta má, ef vill, hjúahýbýlunum og hafa baðstofu þvert yfir alla breidd hússins, líkt og á húsinu E.

## Baðstofuhús nr. 1

### 6×9 álnir.

| kr. | a.
--- | --- | ---
3 trje 18 feta 4×5 þml., 5 trje 20 feta 4×5 þml. á 10 a. | 18 | 48
3 trje 18 feta 4×4 þml., 3 trje 12 feta 4×4 þml. á 10 a. | 9 | 00
23 trje 7 feta 4×4 þml., 8 trje 8 feta 4×4 þml. á 10 a. | 22 | 50
40 plankar 8 feta 2×4 þml., á 5 a. | 16 | 00
6 plankar 14 feta 2×6 þml. á 9 a. | 7 | 56
15 tylftir 12 feta borð 6×5/4 þml., plægð, óhefluð á 8,25 | 123 | 75
5-½ tylft 12 feta borð 6×5/4 þml. í gólf á 8,50 | 46 | 75
22 tylftir 12 feta borð 4 þml. í þiljur á 5,00 | 110 | 00
4-½ tylft 7 feta borð 6×5/4 þml., strikuð og plægð í milliþil á 5,50 | 24 | 75
3 tylftir 6 álna 7×5/4 þml. borð, óunnin, á 8,57 | 25 | 71
3 tylftir 7 álna 7×1 þml. borð, á 8,57 | 25 | 71
482 □ álnir pappa á 8 a. | 38 | 56
72 þakjárnsplötur 8 feta á 2 kr., 3 plötur 8 feta sljett á 2 kr. | 150 | 00
750 af þaksaum á 70 a., 4 þús. 4 þml. 2 30, 2 þús. 3 þml. 1,20, 1 þús. 2-½ þml. á 90 a., 7 þús. 2 þml. á 65 a., 1 þús. 1-½ þml. á 40 a., 1 þús. 1 þml. á 25 a., 1 þús. ½ þml. á 15 a., 6 þús. af pappasaum á 25 a. | 24 | 60
10 pd. af zinki á 35 a., 6 pd. kítti á 18 a., 5 pd. blýhvíta á 28 a. | 5 | 98
1 þús. galv. 1-½ þml. saumur á 1,75, 1 klinka á 1,50, 5 pt. af fernis á 70 a. | 6 | 75
5 pör galv. gluggahjörur á 40 a., 3 stofuskrár á 2,25, 2 klefaskrár á 65 a. | 10 | 05
6 pör hurðarhjörur á 40 a., 1 par ytri hjörur á 65 a.,1 gross skrúfur á 80 a. | 3 | 85
Gler, eldavjel, reykpípur, hreinsunarhurð og 2 reykhurðir | 44 | 60
Reykháfur, með vinnu | 35 | 00
Smíðakaup | 165 | 00
Samtals | 914 | 59

Á þessu húsi ætti framstafninn að snúa í vestur. Kjallari undir allri baðstofunni, ef svo sýnist. Einn gluggi á suðurhlið. Aurslár og gólfslár 4×5 þml. Sillur, stafir og skástoðir 4×4 þml. Öll lausholt og sperrur 2×4 þml. Ekki má vera meira bil milli sperra en mátulegt fyrir eina torfubreidd. Eldavjelin sje vel þjett (frálaus), höfð í eldhúsi á sumrum, en baðstofu á vetrum, og lengja í reykpípunum. Troða heyi eða negla reiðing upp í millivegginn og þiljur beggja megin.

Þök og útveggir skulu gerðir eptir þeim reglum, som gefnar eru við hús A.

Sje skúr hafður til beggja hliða við baðstofu, verður lagið á húsi nr. 1 eins og á nr. 2. Með því fæst gott geymslurúm, bærinn verður traustari og að mun snotrari og kostnaðarminni að tiltölu.

## Baðstofuhús nr. 2.

### 13×6-½ alin.

| kr. | a.
--- | --- | ---
8 trje 32 feta, 4 trje 26 feta 4×5 þml. á, 12 a. | 43 | 20
4 trje 26 feta, 4 trje 13 feta 4×4 þml. á 10 a. | 15 | 60
32 trje 8 feta, 8 trje 9 feta 4×4 þml. á 10 a. | 32 | 80
45 plankar 10 feta, 28 pl. 9 feta 2×4 þml. á 5 a. | 35 | 10
9 plankar 14 feta 2×6 þml. á 9 a. | 11 | 34
6 tylftir 14 feta borð á 9,92; 6 tylftir 12 feta gólfborð á 8,50 | 110 | 52
7 tylftir 14 feta borð á 9,63, 21 tylft 12 feta borð plægð, en óhefluð á 8,25 | 240 | 66
5 tylftir 8 feta borð í milliþil, strikuð og plægð, á 6,29 | 31 | 45
4 tylftir 12 feta borð 7×5/4 þml. óhefl., 4 tylftir 14 feta borð 7×1 þml. óhefl. 8,57 | 68 | 56
20 tylftir þiljuborð 12 feta 4 þml. 5,00, 52 tylftir 8 feta þiljuborð á 3,39 | 273 | 68
940 □ al. af pappa á 8 a. | 75 | 68
148 þakjárnsplötur á 2.00, 1600 naglar á 70 a. | 307 | 20
6 þús. 4 þml. á 2,30, 2 þús, 3. þml. á 1,20, 3 þús. 2-½ þml. á 0,90, 9 þús. 2 þml. 0,65 a., 1 þús. 1-½ þml. á 0,40 a., 1 þús. 1 þml. á 0,25 a., 1 þús. ½ þml. á 0,15 a., 9 þús. af pappasaum á 0,25 a., 2 þús. af galvanís. 1-½ þml. nögl. á 1,75 | 31 | 30
10 pd. zinkhv. á 0,35 a., 6. pd. kítti á 0,18 a., 5 pd. blýhvítu á 0,28 | 5 | 98
1 klinka 1,50, 5 pt. fernisolía á 70 a. | 5 | 00
7 pör galv. gluggahjörur á 40 a., 5 stofuskrár á 2,25 | 14 | 05
2 klefaskrár á 65 a., 6 pör hurðarhjörur á 40 a. | 3 | 70
2 pör ytri hjörur á 65 a., 1 gross skrúfur á 80 a. | 2 | 10
Gler, eldavjel, reykpípur, hreinsunarhurð og 2 reykhurðir | 50 | 00
Reykháfur, með vinnu | 40 | 00
Smíðakaup | 250 | 00
Samtals: | 1647 | 92

Á húsinu nr. 2 ætti framstafninn að snúa í suður. Sje annar endi baðstofunnar þiljaður af, kemur gluggi á þakið austanvert.

Hita má fá í baðstofuna á vetrum, með því að eldavjelin sje flutt inn. Einnig getur reykháfurinn verið í sama stað í húsinu nr. 2 sem í nr. 1, og hitanum hagað þar eptir. Glugga a húsi og skemmu má hafa á hliðum hússins.

Reykhlíf við reykháfinn beggja megin. Öll önnur gerð sem við hús nr. 1

Á húsi nr. 2 má ef vill setja port á baðstofuna og hækka þakið, láta bita yfir og gólf, til þess að hafa baðstofu uppi; þilja síðan þá baðstofu, sem er á uppdrættinum, í sundur, fyrir stofu, eldhús og búr, en hafa skúrana til geymslu, inngangs í húsið, fyrir svefnherbergi og fleira.

## Baðstofuhús nr. 3.

### 10×25 áln.

Þetta hús er einungis fyrir stór-heimili og mun reynast mjög þægilegt, hver sem það notar. Kjallari undir skemmu eða þinghúsi, hvort heldur vill öllu eða nokkrum hluta þess, og beinn stigi úr eldhúsi og niður úr ganginum, sem sjá má á uppdrættinum.

Skúr má hafa norðanvert við skemmu og búr, nema það sem gluggarnir ná til, en hafa má plankagirðing milli skúranna (með hurð) til hlífðar húsinu, ef vill.

Um ytri gerð þessa baðstofuhúss gilda sömu reglur og húsið A.

Þar sem uppdráttur af húsi nr. 3 verður notaður, er gjört ráð fyrir, að stór bær sje rofinn, og notað úr honum allt óskemmt efni, sem líkindi eru til að verði að mun, og smiðurinn gjöri grein fyrir því efni, sem vantar til húsgjörðarinnar. Þykir því engin brýn nauðsyn á sundurliðaðri áætlun.

## Nokkrar reglur fyrir húsagerð í sveit og víðar.

Grunnurinn sje sem þjettast og beinast hlaðinn og úr sem stærstu grjóti, vel bundinn og jafn-stór utanmáli grindarinnar; grafinn niður fyrir öll frost (4 fet), grunnstæðið lárjett og jafnfast í sjer (þar sem því verður við komið). Sje vatnsagi nálægt hússtæðinu, verður að veita vatninu burt með lokræsum nokkuð frá húsgrunninum; ella mundi það fljótt valda kulda og raka í húsinu og feyja það. Húsgrunnar sjeu minnst 18 þml. ofan jarðar.

Þar sem enginn er kjallari undir íbúðarherbergjum, er gott að flóra neðan undir gólfslárnar, síðan hafa möl smækkandi upp eptir, 3 þml. lag af þurri ösku þar ofan á, og efst uppi undir gólfið álíka lag af vel þurru, en fornu heyi. Þá mun gólfið haldast þurrt og enginn gólfkuldi í herbergjunum. Þetta á við þar, sem jarðlagið er þurrt, en þurrkgrindur neðan undir aurslánum, þar sem raklent er, sem má opna á sumrum.

Sje kjallari undir þeim herbergjum, sem búið er í, er mikils virði, að haft sje gott millilopt (Indskud) með 2-½ þml. þykku lagi af leir. Mun það varna raka og kulda frá kjallaranum upp gegn um gólfið. Sje kjallari hlaðinn á klöpp, en vatnsagi á klöppinni undan veggnum, virðist bezt, að renna sje höggvin i klöppina með öllum þeim vegg, og við næsta vegg ræsi, hvort heldur höggvið i klöpp, eða grafið niður fyrir og hlaðið, unz komið er að þeim stað, sem hallar mest frá eða jarðlagið er mýkst. Þekja svo yfir ræsið með þurrum hellum, svo smágrjót og möl yfir kjallarann, um 4 þml. á þykkt. 3 til 4 þml. lag af mulning og þá sement (¾ sandur) jafnað yfir með trjehnyðju, seinast lag af sement (2/3 sandur). Sje uppganga víða í gólfinu, þarf að grafa fyrir ræsum og veita vatninu út undir veggina, að þeim stað, sem mest hallar frá húsinu. Þekja svo yfir ræsin með hellum o.s.frv., eins og áður er getið.

Þar sem á stöku stöðum í kjöllurum (og víðar, sem þarf að veita vatni frá) álízt að jörðin sje gljúp, sandur, möl o.fl., er lengra kemur niður, má grafa niður um 5 fet, setja þar niður 2 tunnur eða 2 kjagga hvorn upp af öðrum á endann, báða botnlausa, moka að og veita vatninu þar í og hlemm yfir. Svo langt niðri er mjög víða, sem jörðin er mjög gljúp og tekur á móti vatninu, en ekki má safnast rusl í botninn, sem hamlar vatninu að síga niður í jörðina. Verði ræsum ekki komið við út undir veggina, vegna þess að halli ekki er nægur, eða jörðin tekur ekki við vatninu gegnum kjaggana, verður að nota þessa kjagga sem vilpur og ausa þá, er þörf gerist.

Vilji menn hafa kjallara rakalausa, svo sem til íbúðar eða geymslu á kornvöru, kaffi o.fl., þarf, eins og áður er getið, smágrjót, svo möl í gólfið, þá lag af steinsteypu. Þá er steypan er þurr, þarf að bera á gólfið og sömuleiðis veggina innan sjóðandi stálbik með pensli eða sófli. Enga kalkhúð á grásteininn undir stálbikið, en sópa þarf af honum allan sand og laust sement, áður stálbikið er borið á, og sömuleiðis af gólfinu, efst sements-húð á gólfið, en kalkhúð á veggi, eða leggja gólf úr plægðum borðum, með nægilega þjettum slám undir, og veggir þiljaðir innan; en varast verður að göt eða sprungur komi á stálbikið, því það er það, sem útilokar rakann. Stálbikið borið á með suðunni og sje vel þurrt undir.

Það er ætlazt til, að þeir steinveggir, sem stálbikaðir eru, sjeu lagðir í sement eða allar holur fylltar með góðu sementi.

Að hafa húsgrindur úr veigameiri trjám, virðist ekki áríðandi; en skástoðir þurfa mjög góðar, 2 gagnstæðar á hvern veg, bæði á hliðum og göflum (þar sem því verður við komið). Skástoðirnar halda húsinu í sínum skorðum fyrir allri verulegri áreynslu, en burðarkraptinn þarf að tiltölu minni. Aurslár 5×5 þml. eða 5×6 þml. og sömuleiðis gólfslár og bitar. Sjeu stafir og lausholt of rýr fyrir uppfyllinguna, skal negla borðrenning á rönd innan á veggina til að festa þiljurnar á (til að fá vegginn þykkri).

Utan á grindina þarf 5/4 þml. borð, plægð, en óhefluð, pappi, svo og járnið. Innan pappi og þur þiljuborð innst. Utan á sperrur borð sams konar og í veggjum, og pappi undir járnið. Innan pappi og þiljur.

Upp í grindina troðið fornu en óskemmdu og þurru heyi eða vel þurrum og moldarlausum reiðing. Sje reiðingur eða torf notað í stað heysins, þarf að negla það vel þjett út í trjeð hringinn í kring, hvort heldur í veggjum eða milli sperra. Uppfylling í útveggjum 6 þml. minnst og troðið svo fast sem unnt er.

Þar sem lopt eru einföld, skal hefla og strika bita, áður reist er, og hafa lista við loptið, en uppfylling þar, sem þau eru tvöföld.

Allt járn nr. 24 skarað um 2 bárur eða 1-½ minnst. Öll þversamskeyti á þökum 4 þml. minnst, og gott tjörukítti milli laga á öllum samskeytum. Járnið þjettneglt í allar dyra-og gluggakistur; engar dyra-eða gluggaumgerðir, en vatnsborð ofan og neðan við hvern glugga. Til að negla niður brúnirnar á fyrstu og síðustu plötunni á þakinu þarf galv. nagla.

Áríðandi er að fyllt sje vel í bárurnar undir mænikjölinn með tjörukítti eða kalki og tjöru.

Að hafa blýhringi undir þeim naglahausum, sem bárujárn er neglt með, er mjög gott, en varast verður að drepa götin of stór fyrir naglana; ella mun þakið leka. Sömuleiðis er áríðandi að naglar þeir, sem bárujárnið er neglt með, sjeu ekki lengri en svo, að þeir standi ekki inn úr trjenu; verður því, þar sem er of þunnt til þess, að tylla borðrenning innan á, þar sem naglaröðin kemur í járnið.

Á gólf-og aurslár er mjög gott að bera koltjöru með nokkru af kreosótolíu saman við eða þá koltjöru og karbólineum.

Eins og áætlanirnar bera með sjer, er hvorki flutningur (aðdrættir) á efni, nje uppfylling talið með í kostnaðinum, og ekki heldur grunnhleðsla nje strompar (úr höggnu íslenzku grjóti).

Hið tiltekna verð á efniviðnum m.m. eptir áætlununum getur því að eins orðið svo lágt, sem þar segir, að menn geri samtök með sjer og kaupi sjálfir í stórkaupum; ella mun viðurinn verða minnst 15%—járnið 10%—dýrara og hitt annað nálægt 8% dýrara að jafnaði.

Gert er ráð fyrir, að allur viður sje sænskur og góður í sjer. Strompar sjeu hafðir úr íslenzku grjóti, eða þá úr eldtraustum leir; þeir fást tilbúnir í heilu lagi á Skotlandi og víðar, og eru álíka dýrir og gerðir væru úr múrsteini.

Áríðandi er, að vanda frágang á öllum lokræsum, að þau sjen traust og vel þjett. Jafnaðarlega eru notaðar til þess gleraðar leirpípur (drainrör, sewer, eða kloakrör); verð á þessum pípum fer eptir gildleika, sem á þeim er. Gildleiki á þeim, sem hingað flytjast, er 5—9 þml. (þvermál) og kosta frá 1 kr. 75 au. til 3 kr. 50 au. alinin.

Það fást einnig öðru vísi gerðar pípur. Þær eru gerðar úr eldtraustum leir og ætlaðar til reykháfa í stað múrsteins. Bretar nota þær í smáhýsi, en þó optast að eins innan í reykháfana hjá sjer, í stað kalkhúðarinnar, sem viðgengst annarsstaðar; það kalla þeir chimney clay-pipes.

Þessar pípur eru mátulega víðar og fullum þriðjungi ódýrari en reykháfar úr múrsteini, sjerstaklega vegna minni flutningskostnaðar; en brothættar eru þær og illt að gera við þær, ef bila. Frá þeim leggur mikinn hita út í herbergið sumar og vetur, og er það bæði kostur og ókostur; en aptur er hús með reykháfi úr múrsteini talið traustara og fullkomnara til vátryggingar.

Grjóthleðsla í húsgrunnum og kjöllurum er tíðast hjer í Reykjavík seld 2,75—3 kr. □ alinin í 12 þml. þykkan vegg; þar í fólgið sement og kalk, og að grafa fyrir grunni. Grjótið klofið og lagað til, áður hlaðið er. Veggir vel hlaðnir og bundnir og lagðir í sement, síðan jafnaðir að utan með sementi.

Verð á sementi er nál. 11 kr. tunnan, og endist að jafnaði í 35 □ álnir í 12 þml. þykkan vegg, auk kalks þess, sem blandað er saman við sementið, til þess að halda því nógu mjúku, meðan hver samhrærsla er unnin upp.

Aðalskilyrði fyrir góðu viðhaldi á timburhúsum í sveit og víðar er, að þeim sje jafnan haldið vel þurrum. Raki er í alla staði skaðvænn og stendur þeim fyrir þrifum, sem við hann verða að búa. Orsök raka, bæði í mannahýbýlum og fjenaðarhúsum, er sú, að hiti og kuldi mætast. Sje veggurinn kaldur í gegn eða blautur, myndast vatnið innan á veggnum, en hitinn innan fyrir ónógur til að halda innra borði veggjarins nógu heitu og þurru gegn kuldanum úr veggnum, enda þarf til þess talsverðan hita í timburhúsum, en torfbæjum lítt auðið að halda svo heitum, að raki þorni að mun, eða honum geti orðið varnað.

Hvort sem heldur er, að hiti og kuldi mætast innan á veggnum eða innan til í honum, kemur þar fram raki (væta), og feyir þann við á skömmum tíma, sem hann nær út yfir. Raki kemur og allopt af leka, einkum í bæjum.

Til þess að varna raka í húsum, þarf ytra borð veggjarins að vera nógu þjett til að byrgja kuldann úti, og innra borðið nógu veigamikið til þess að innibyrgja hitann; bæði ytra borðið og innra þurfa að vera svo þjett, að þurrt og kyrrt lopt sje í miðjum veggnum. Eða þá eitthvert vel þurrt efni í miðjum veggnum, sem skilur á milli hita og kulda. Til þess má nota hey, torf, reiðing eða mosa, en hvað af þessu sem notað er, þá er aðalskilyrðið, að það sje vel þurrt, og heyi og mosa troðið fast. Þannig smíðuð timburhús verða bæði laus við raka og auk þess hlý.

Eins og áður er á vikið, ríður mjög á því að húsum sje haldið vel þurrum, og það á hvaða tíma árs sem er. Sömuleiðis að engin óhreinindi safnist, sízt í afkyma og skúmaskot. Iðulega borin feiti á allar skrár og lamir, einkum utan húss. Farfi ekki látinn flagna af viði neinstaðar að utan, og þessa sízt kítti látið losna af rúðum; undir eins umbætt, ef eitthvað verður að. Hringir látnir milli hjara, ef hurðir síga. Aldrei skyldi bera sand á gólf, heldur hlífa því með strigaleppum, mottum eða ábreiðum. Engin naglahöfuð nái að ryðga utanhúss; þá ónýtist naglahöfuðið og missist þá það hald, sem naglanum er ætlað. Fyrir það gliðna svo borð og aðrir viðir í húsinu sundur og koma fram rifur; ágerist það því fljótar, sem vatn og vindur getur neytt sín meir; liggur þá húsið von bráðar undir skemmdum.

Hús A - 6×8 álnir

Hús B - 7×9 álnir

Hús C - 9×10 álnir

Hús D - 10×10½ álnir

Hús E - 10×11½ álnir

Hús F - 11×12½ álnir

Baðstofuhús 1 og 2

Baðstofuhús 3

    End of Project Gutenberg's Húsabætur á sveitabæjum, by Jón Sveinsson

    *** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HÚSABÆTUR Á SVEITABÆJUM ***

    ***** This file should be named 19960-h.htm or 19960-h.zip *****
    This and all associated files of various formats will be found in:
            http://www.gutenberg.org/1/9/9/6/19960/

    Produced by Jóhannes Birgir Jensson, Lissa Potter and the
    Online Distributed Proofreaders Europe at
    http://dp.rastko.net

    Updated editions will replace the previous one--the old editions
    will be renamed.

    Creating the works from public domain print editions means that no
    one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
    (and you!) can copy and distribute it in the United States without
    permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
    set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
    copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
    protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
    Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
    charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
    do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
    rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
    such as creation of derivative works, reports, performances and
    research.  They may be modified and printed and given away--you may do
    practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
    subject to the trademark license, especially commercial
    redistribution.

    *** START: FULL LICENSE ***

    THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
    PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

    To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
    distribution of electronic works, by using or distributing this work
    (or any other work associated in any way with the phrase "Project
    Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
    Gutenberg-tm License (available with this file or online at
    http://gutenberg.org/license).

    Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
    electronic works

    1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
    electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
    and accept all the terms of this license and intellectual property
    (trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
    the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
    all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
    If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
    Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
    terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
    entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

    1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
    used on or associated in any way with an electronic work by people who
    agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
    things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
    even without complying with the full terms of this agreement.  See
    paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
    Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
    and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
    works.  See paragraph 1.E below.

    1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
    or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
    Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
    collection are in the public domain in the United States.  If an
    individual work is in the public domain in the United States and you are
    located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
    copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
    works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
    are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
    Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
    freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
    this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
    the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
    keeping this work in the same format with its attached full Project
    Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

    1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
    what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
    a constant state of change.  If you are outside the United States, check
    the laws of your country in addition to the terms of this agreement
    before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
    creating derivative works based on this work or any other Project
    Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
    the copyright status of any work in any country outside the United
    States.

    1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

    1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
    access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
    whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
    phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
    Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
    copied or distributed:

    This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
    almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
    re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
    with this eBook or online at www.gutenberg.org

    1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
    from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
    posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
    and distributed to anyone in the United States without paying any fees
    or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
    with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
    work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
    through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
    Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
    1.E.9.

    1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
    with the permission of the copyright holder, your use and distribution
    must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
    terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
    to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
    permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

    1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
    License terms from this work, or any files containing a part of this
    work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

    1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
    electronic work, or any part of this electronic work, without
    prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
    active links or immediate access to the full terms of the Project
    Gutenberg-tm License.

    1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
    compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
    word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
    distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
    "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
    posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
    you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
    copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
    request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
    form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
    License as specified in paragraph 1.E.1.

    1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
    performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
    unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

    1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
    access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
    that

    - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
         the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
         you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
         owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
         has agreed to donate royalties under this paragraph to the
         Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
         must be paid within 60 days following each date on which you
         prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
         returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
         sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
         address specified in Section 4, "Information about donations to
         the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

    - You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
         you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
         does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
         License.  You must require such a user to return or
         destroy all copies of the works possessed in a physical medium
         and discontinue all use of and all access to other copies of
         Project Gutenberg-tm works.

    - You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
         money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
         electronic work is discovered and reported to you within 90 days
         of receipt of the work.

    - You comply with all other terms of this agreement for free
         distribution of Project Gutenberg-tm works.

    1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
    electronic work or group of works on different terms than are set
    forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
    both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
    Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
    Foundation as set forth in Section 3 below.

    1.F.

    1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
    effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
    public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
    collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
    works, and the medium on which they may be stored, may contain
    "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
    corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
    property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
    computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
    your equipment.

    1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
    of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
    Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
    Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
    Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
    liability to you for damages, costs and expenses, including legal
    fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
    LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
    PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
    TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
    LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
    INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
    DAMAGE.

    1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
    defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
    receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
    written explanation to the person you received the work from.  If you
    received the work on a physical medium, you must return the medium with
    your written explanation.  The person or entity that provided you with
    the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
    refund.  If you received the work electronically, the person or entity
    providing it to you may choose to give you a second opportunity to
    receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
    is also defective, you may demand a refund in writing without further
    opportunities to fix the problem.

    1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
    in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
    WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
    WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

    1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
    warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
    If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
    law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
    interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
    the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
    provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

    1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
    trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
    providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
    with this agreement, and any volunteers associated with the production,
    promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
    harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
    that arise directly or indirectly from any of the following which you do
    or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
    work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
    Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.

    Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

    Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
    electronic works in formats readable by the widest variety of computers
    including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
    because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
    people in all walks of life.

    Volunteers and financial support to provide volunteers with the
    assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
    goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
    remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
    Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
    and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
    To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
    and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
    and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.

    Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
    Foundation

    The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
    501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
    state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
    Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
    number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
    http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
    Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
    permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

    The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
    Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
    throughout numerous locations.  Its business office is located at
    809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
    business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
    information can be found at the Foundation's web site and official
    page at http://pglaf.org

    For additional contact information:
         Dr. Gregory B. Newby
         Chief Executive and Director
         gbnewby@pglaf.org

    Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
    Literary Archive Foundation

    Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
    spread public support and donations to carry out its mission of
    increasing the number of public domain and licensed works that can be
    freely distributed in machine readable form accessible by the widest
    array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
    ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
    status with the IRS.

    The Foundation is committed to complying with the laws regulating
    charities and charitable donations in all 50 states of the United
    States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
    considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
    with these requirements.  We do not solicit donations in locations
    where we have not received written confirmation of compliance.  To
    SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
    particular state visit http://pglaf.org

    While we cannot and do not solicit contributions from states where we
    have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
    against accepting unsolicited donations from donors in such states who
    approach us with offers to donate.

    International donations are gratefully accepted, but we cannot make
    any statements concerning tax treatment of donations received from
    outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

    Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
    methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
    ways including checks, online payments and credit card donations.
    To donate, please visit: http://pglaf.org/donate

    Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
    works.

    Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
    concept of a library of electronic works that could be freely shared
    with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
    Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.

    Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
    editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
    unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
    keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

    Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

         http://www.gutenberg.org

    This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
    including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
    Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
    subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.